Oʻzbekistonda shaxsga doir maʼlumotlarni lokalizatsiya qilish: biznes nimalarni bilishi kerak

Qoidaning mazmuni

Oʻzbekiston Respublikasining «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi Qonuni shaxsga doir maʼlumotlarga ishlov berishning umumiy asoslarini belgilaydi: qonuniy asoslar, rozilik, maʼlumotlar subyektining huquqlari, xavfsizlik choralari va transchegaraviy uzatish. Qonunning 27¹-moddasida mustahkamlangan va 2021-yildan buyon amalda boʻlgan lokalizatsiya talabi Oʻzbekiston fuqarolarining shaxsga doir maʼlumotlarini axborot texnologiyalaridan, shu jumladan internetdan foydalangan holda toʻplaydigan va ularga ishlov beradigan mulkdorlar va operatorlarni bunday maʼlumotlarni toʻplash, tizimlashtirish va saqlash jismonan Oʻzbekiston hududida joylashgan maʼlumotlar bazalarida amalga oshirilishini taʼminlashga majbur qiladi.

Bundan tashqari, ushbu bazalar vakolatli davlat organi tomonidan yuritiladigan shaxsga doir maʼlumotlar bazalari davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim. Roʻyxatdan oʻtkazish va lokalizatsiya qilish majburiyatlari bir-biridan mustaqil: kompaniya ulardan istalgan birini buzishi mumkin.

Lokalizatsiya transchegaraviy uzatishni oʻz-oʻzidan taqiqlamaydi. Maʼlumotlar Qonunga muvofiq — masalan, maʼlumotlar subyektlari huquqlarining yetarli darajada himoya qilinishini taʼminlaydigan davlatlarga yoki maʼlumotlar subyektining roziligi asosida — xorijga uzatilishi mumkin, biroq Oʻzbekiston fuqarolarining maʼlumotlarini oʻz ichiga olgan asosiy baza Oʻzbekistonda joylashgan boʻlishi kerak.

Talab kimga taalluqli

Talab kompaniyaning qayerda taʼsis etilganidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston fuqarolarining shaxsga doir maʼlumotlariga axborot texnologiyalaridan foydalangan holda ishlov beradigan har qanday mulkdor yoki operatorga nisbatan qoʻllaniladi. Amaliyotda u quyidagilar uchun dolzarb:

• xorijda joylashtirilgan guruh miqyosidagi HR, CRM yoki ERP tizimlaridan foydalanadigan xalqaro guruhlarning mahalliy shoʻba korxonalari va filiallari;
• banklar, toʻlov va fintex xizmatlari provayderlari, sugʻurta kompaniyalari va telekommunikatsiya operatorlari;
• elektron tijorat platformalari, marketpleyslar, yetkazib berish va taksi buyurtma qilish xizmatlari;
• Oʻzbekistonda foydalanuvchilarga ega xorijiy onlayn-xizmatlar va ilovalar;
• xodimlarning maʼlumotlariga global bulutli yechimlarda ishlov beradigan ish beruvchilar.

Biznes uchun oqibatlar

Talablarga rioya etmaslik kompaniya va uning mansabdor shaxslarining maʼmuriy javobgarligiga sabab boʻlishi mumkin. Amaliyotda vakolatli organlar lokalizatsiya talabiga rioya qilmagan onlayn-resurslardan Oʻzbekistonda foydalanishni cheklash holatlari ham boʻlgan. Majburiy ijrodan tashqari, lokalizatsiya tijorat muzokaralariga ham taʼsir qiladi: banklar va yirik korporativ mijozlar yetkazib beruvchilardan talablarga muvofiqlikni tasdiqlashni tobora koʻproq soʻramoqda, maʼlumotlarni himoya qilish shartlari esa M&A bitimlarida huquqiy tekshiruv (due diligence)ning standart qismiga aylanib bormoqda.

Asosiy amaliy qiyinchilik tizim arxitekturasi bilan bogʻliq. Transmilliy guruhlar odatda markazlashgan tizimlardan foydalanadi va toʻliq instansiyani Oʻzbekistonga koʻchirish qimmatga tushishi mumkin. Keng tarqalgan yechimlar qatoriga asosiy mahalliy bazani Oʻzbekistondagi data-markazda joylashtirib, uni xorijga replikatsiya qilish yoki Oʻzbekiston fuqarolarining maʼlumotlari uchun mahalliy bulut provayderlaridan foydalanib, boshqa yurisdiksiyalar uchun global tizimlarni saqlab qolish kiradi. Har bir variant Qonun talablari hamda guruhning oʻz xavfsizlik va maʼlumotlarni himoya qilish siyosatlari nuqtai nazaridan baholanishi kerak.

LEXGLOBAL tavsiyalari

1. Ishlov berilayotgan shaxsga doir maʼlumotlarni xatlovdan oʻtkazing: toifalar, maʼlumotlar subyektlari, tizimlar, joylashtirilgan joylar va maʼlumotlar oqimlari.
2. Oʻzbekiston fuqarolarining shaxsga doir maʼlumotlarini oʻz ichiga olgan barcha bazalarni aniqlang va ular jismonan Oʻzbekistonda joylashganini tasdiqlang.
3. Bazalarni davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazing va roʻyxatga olish maʼlumotlarini dolzarb holda saqlang.
4. Transchegaraviy uzatishning huquqiy asoslarini koʻrib chiqing va rozilik shakllari hamda maxfiylik siyosatlarini tegishli ravishda yangilang.
5. Hosting, bulutli xizmatlar va IT-xizmat provayderlari bilan tuzilgan shartnomalarni lokalizatsiya va xavfsizlik majburiyatlarini aks ettiradigan tarzda yangilang.
6. Shaxsga doir maʼlumotlar boʻyicha ichki siyosatni qabul qiling yoki yangilang va maʼlumotlarni himoya qilish uchun masʼul shaxsni tayinlang.
7. Yangi mahsulotni ishga tushirganingizda, hosting provayderini almashtirganingizda yoki tizimlarni koʻchirganingizda, shuningdek kamida yiliga bir marta talablarga muvofiqlikni qayta baholang.

LEXGLOBAL xalqaro va mahalliy kompaniyalarga Oʻzbekistonda shaxsga doir maʼlumotlar boʻyicha muvofiqlik auditi, maʼlumotlar bazalarini roʻyxatdan oʻtkazish va qonun talablariga mos maʼlumotlar oqimlarini tuzilmalashda koʻmaklashadi.